پیشینه ای بر تحقیقات و مقالات حاشیه نشینی و اسکان غیر رسمی

 به دنبال وقوع تحولات شهری و رشد سریع و ناهمگون شهرنشینی در ایران، پدیده حاشیه نشینی ابتدا در تهران و سپس در سایر کلانشهرهای کشور شکل گرفت. در سال 1350 ، بنابر درخواست سازمان برنامه و بودجه، طرح وسیعی برای مطالعه و بررسی وضعیت حاشیه نشینی در کشور، توسط مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران آغاز گردید. این طرح با مطالعه وضعیت حاشیه نشینان تهران شروع و سپس سایر شهرهای بزرگ کشور چون، بندرعباس، همدان، کرمانشاه و اهواز را نیز شامل شد.

ادامه نوشته

 

حاشيه نشيني

 

 

 

گردآورندگان: سعید نجد عطایی-  وحید مستوفی

 

مقدمه:  اصطلاح حاشيه نشيني يا زاغه نشيني و .. در كشورهاي در حال توسعه به محلات فقير نشيني اطلاق مي‌شود كه در اطراف شهرهاي بزرگ به وجود آمده و ساكنين اين مناطق به علل گوناگون نتوانسته‌اند جذب نظام اقتصادي- اجتماعي شهر شده تا از امكانات و خدمات شهري استفاده نمايند.

حاشیه نشینان به كسي گفته مي‌شود كه در شهر سكونت دارد ولي به علل گوناگون نتوانسته است جذب نظام اقتصادي شهر شود و از خدمات شهري استفاده نمايد. حاشيه نشيني عبات است از وضع زندگي تمام كساني كه در جامعه شهری ساكنند ولي از نظر درآمد، بهره‌گيري از امكانات و خدمات در شرايط نامطلوبي به سر مي‌برند. در واقع كليه‌ي كساني كه از حالت توليدي گذشته خود بيرون آمده و به صورت مازاد نيروي انساني در حاشيه شهرها سكني مي‌گزينند. حاشيه ، فرهنگ مخصوص به خود دارد و اين فرهنگ يك شوه‌ي زندگي است. فرهنگ حاشيه نشيني بازتاب شيوه زندگي طبقات پايين اجتماع است كه معمولاً فرهنگ فقر شناخته مي‌شود. تقريبا اكثر كشورهاي جهان اعم از پيشرفته يا عقب نگه داشته شده دوره هايي از حاشيه نشيني را در شهرهاي  خود تجربه كرده‌اند اما مشكل اصلي در كشورهاي جهان سوم نهفته است. مثلاَ در هند جمعيت زاغه نشين شهرهاي اين كشور چيزي بين 30 تا 50 درصد كل ساكنين آنهاست و يا اينكه بيش از 24 هزار واحد مسكوني رو به ويراني در نواحي حاشيه نشين شهرهاي تركيه وجود دارد. در حدود 54 درصد جمعيت شهر آنكارا در مناطق حاشيه اي شهر با استاندارد پايين زندگي مي‌كنند. شهر بغداد در حدود 60 هزار نفر و شهر بصره 20 هزار نفر حاشيه نشين دارند. قسمت اعظم جمعيت شهر مكزيك در مناطق حاشيه‌اي زندگي مي‌كنند.

ادامه نوشته

رشد حاشیه نشینی، اعتیاد و متلاطم شدن بازار کار

 

 

گزارش خانه ملت از تبعات افزایش مهاجرت به شهرها؛

 

 

 

 

 

رشد حاشیه نشینی، اعتیاد و متلاطم شدن بازار کار

بدون شک یکی از دلایل موفقیت کشورهای توسعه یافته را باید در برنامه ریزی دقیق آن جستجو کرد. پر واضح است که برنامه ریزی هم باید براساس نظام آماری دقیق، شفاف و مستند شکل گیرد، چرا که برخورداری از آمار می تواند در پیش بینی ها، رفع تهدیدها و تقویت فرصت ها کمک بسزایی باشد.

 

ادامه نوشته

حاشيه نشيني مقدمه آسيب هاي اجتماعي

 

 

حاشيه نشيني مقدمه آسيب هاي اجتماعي 

 

اميرحسين بشارتي

 

 

 

هرگاه سخن از مقوله حاشيه نشيني به ميان مي آيد نبايد آسيب هاي اجتماعي مرتبط با اين مساله را نيز از نگاه تيزبينانه خود دور نگه داشت. حاشيه نشيني مقدمه يي بر آسيب هاي اجتماعي است. در مباحث مرتبط با جامعه شناسي شهري، حاشيه نشيني به آن سنخ از زيست شهري اطلاق مي شود، که در حومه شهرها، تعدادي خانوار بدمسکن، يک مرکز جمعيتي يا شهرک مانندي را به وجود آورند. در ايران بعد از وقوع اصلاحات ارضي، اين پديده رخ عيان کرد.

 

ادامه نوشته

حاشيه نشيني

 

حاشيه نشيني

 

 

رشد جرائم در جامعه سير فزايندهاي به خود گرفته وبا توجه به جوان بودن جمعيت، ميزان بيکاري، مشکل مسکن و ازدواج اين روند رو به گسترش است. روشن است که معضل بيکاري بيشتر گريبان مناطق پرجمعيت و فاقد رشد اقتصادي را مي گيرد که در اين ميان روستاها به دليل ميزان زاد و ولد بالاتر و امکان اشتغال زايي کمتر در بخش کشاورزي بيشتر مهاجرفرست هستند. بخش اعظم مهاجران روستايي وشهرهاي کوچک براي سکونت ناگزير از انتخاب مناطق ارزان و فاقد امکانات رفاهي هستند که اين شرايط در مناطق حاشيه نشين و فقيرنشين متمرکز است با اين مقدمه ارائه تعريفي از حاشيه نشيني ضروري است.

 

براي ديدن ادامه مطلب كليك كنيد

ادامه نوشته

مشكلات پايان ناپذير حاشيه نشينان حاشيه نشيني و جامعه شهري

 

مشكلات پايان ناپذير حاشيه نشينان حاشيه نشيني و جامعه شهري

                               روزنامه کیهان  

اشاره

نخستين بخش اين پژوهش تفصيلي، به طرح پرسش هايي كليدي در خصوص آمايش سرزمين و سپس معرفي تاريخچه حاشيه نشيني در ايران و مشخصات كلي حاشيه نشينان اختصاص يافت.
نگارنده مطلب در دومين بخش با تكيه بر مطالعات انديشمندان بر روي بافت هاي حاشيه اي شهرها در جوامع صنعتي، به كنكاش در مشكلات ناشي از پديده حاشيه نشيني مي پردازد.
در بررسي و تحليل انحراف بايد چند بعدي به مسئله نگريست و با توجه به ديدگاه هاي متفاوت مسئله را مورد تجزيه و تحليل قرار داد. از جمله بايد به نكات ذيل توجه نمود.
- بررسي علل انحراف هم در فرد هم در جامعه.
- توجه به وجود خرده فرهنگ ها.
- توجه به كنترل اجتماعي در جامعه و خانواده.
- توجه به امكانات موجود در جامعه و محدوديت ها. (عادليان، 1382).
يكي ديگر از مشكلات مناطق حاشيه نشين زاد و ولد بالاتر از استاندارد و ازدياد بي رويه جمعيت مي باشد كه موجب بغرنج تر شدن معضلات موجود مي گردد. مناطق حاشيه نشين هر چند بصورت بي رويه و ساماندهي نشده بوجود آمده اند ولي از ديد اجتماعي ضروري است كه با شناخت مسايل و مشكلات حاشيه نشينان به طور عام و كنترل و تنظيم خانواده به طور خاص راه حل اساسي در ارتباط با رفع نيازهاي بهداشتي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي اين قشر عظيم كه بصورت بيمارگونه در شهرها بوجود آمده است جستجو و اعمال گردد تا ضمن رفع مسايل و مشكلات فردي و خانوادگي به حل مسايل و مشكلات شهري هم تا حدودي مساعدت شود. (رسولي، 1382).
نواحي حاشيه نشين دو خصوصيت عمده دارند:
1- از يكسو جمعيت متراكمي در آنها جاي گرفته اند

ادامه نوشته

زاغه نشینی

 

 

زاغه نشینی

   نوشته شده توسط: سعید کریمی مقدم    

مقدمه

برای میلیون­ها انسان فقیر در کشورهای درحال توسعه، مناطق شهری محیط مناسبی برای ترقی وضع زندگی آنها بوده است و همچنین در شهرها برای افراد کارهای بهتر و درنتیجه درآمدهای بهتری بوده است. وجود چنین موفقیت­هایی در شهرهای بزرگ از یک طرف و امکانات محدود و وضع زندگی دشوار در روستاها باعث شده ا ست که همیشه جریان مهاجرت از شهرهای کوچکتر و روستاها به طرف شهرهای بزرگ وجود داشته باشد. این روند به خصوص در سه دهه اخیر افزایش یافته. یکی از اولین معضلاتی که برای این طبقه بوجود می­آید تهیه مسکن مناسب است و به دلیل سطح درآمد پایین و نداشتن تخصص و کار چاره­ای جز آلونک­نشینی ندارند. این سکونت­گاهها به دلیل بی­توجهی دولت­ها با وضع حادتری مواجه می­شوند. 

 

ادامه نوشته

بررسي ساختار اجتماعي مناطق حاشيه نشين شهر ايلام

 

پژوهشگران:عبدالرحیم اسدالهی و محمد جواد ناطق پور

چكيده: این بررسی به مطالعه و ارزیابی تطبیقی شاخصهای توسعه انسانی شهر- روستا در مناطق حاشیه نشین شهر ایلام(بان بور، بان  چرمگ و کمربندی) در مقایسه با میانگین این شاخصها در سطح استان و کشور در سال 1385 می پردازد. آمارهای پایه ای داده ها مربوط به سال 1383 می باشد.

جهت امکان مقایسه بهتر، آزمون بررسی ساختار اجتماعی- اقتصادی مناطق حاشیه نشین ایلام طراحی و بین خانوارهای نمونه اجراء گردید. اعتبار آزمون با کمک فرمول آلفای کرونباخ 62/0: α بدست آمد. نتایج جمع آوری اسنادی آمارها و مقایسه با نتایج آزمون حاشیه نشینی نشانگر توسعه نیافتگی و توزیع نابرابر هزینه- درآمد و دیگر شاخصهای توسعه انسانی بویژه مولفه های بهداشت و درمان و آموزش است. این نتایج همسویی بالایی با چارچوب نظری پژوهش(گیدنز، زیمل و مرتون) داشت. مهاجرت در این مناطق بیشتر در ساخت خویشاوندی و بر اثر دافعه اجتماعی- فرهنگی روستایی بوده است نه دافعه اقتصادی روستا یا جاذبه اقتصادی شهرها. آزمون فرضیات پژوهش و ترسیم شیب بتای اثرگذاری متغیر مستقل بر متغیرهای وابسته نمونه، نشانگر تاثیر بالای سواد سرپرست خانوار بیشتر بر سواد دختران و زنان این مناطق بصورت مثبت و همسو می باشد. در مجموع این بررسی یافته های نوینی در خصوص وضعیت ساختاری مناطق حاشیه نشین ایلام ارائه داده که در پایان نیز نمودارها و پیشنهاداتی آمده است.
واژگان کلیدی: جامعه شناسی شهری، آسیب شناسی اجتماع شهری، مناطق حاشیه نشین ایلام، آمارها و شاخصهای توسعه

ادامه نوشته

حاشیه نشینی در همدان

  

 

 

 

 

 

                                              

 

 

                                          سایت آفتاب

حاشیه نشینی همزاد شهرهای امروزی است. براساس برآوردهای اسکان بشر سازمان ملل حدود یک میلیارد نفر از جمعیت جهان اکنون در زاغه ها و حاشیه های شهری یا به صورت اسکان غیررسمی زندگی می کنند. همچنین براساس اهداف هزاره تا سال ۲۰۲۵ باید حداقل ۱۵۰ میلیون نفر از این افراد صاحب سرپناه و خانه شوند. در این شرایط، اکنون در آغاز قرن بیست و یکم، حدود نیمی از جمعیت جهان در شهرها زندگی می کنند و شهرنشینی بستر انواع تضادها و تعارض های اجتماعی در هر کشوری است؛ چنان که شهر محل تمرکز ثروت و انباشت فقر است

ادامه نوشته

گتوي شهري

گتو

 

 

//fa.wikipedia.org/

در شهرها یا مناطق دیگر به محله‌ای که ساکنان آن غالباً از یک قوم یا از یک مذهب باشند گِتو (به انگلیسی: ghetto) گفته می‌شد و امروزه در کل به مناطق فقیر شهری که بیشتر، مهاجران یا اقلیت‌ها در آن ساکنند گتو گفته می‌شود.

براي ديدن ادامه مطلب كليك كنيد

ادامه نوشته

حومه نشینی یا زاغه نشینی و بررسی حاشیه نشینی

                 

نیوشا لطیفی، عطیه مصیبی، نسيم اسلامي

 

                                                             zanjanshahrsaz.blogfa.com

مقدمه

پديده ي حاشيه نشيني به مفهوم امروزين آن، در كشورهاي پيشرفته ي جهان به وجود آمده و با صدور برنامه هاي اقتصادي اين گونه كشورها تحت عنوان برنامه هاي رشد و توسعه در كشورهاي جهان سوم گسترش يافت.

پيامد رشد صنعتي كشورهاي غربي، بروز مسائل و مشكلات اجتماعي فراواني بود كه يكي از آنها حاشيه نشيني است. مناطق صنعتي فعال به عنوان قطب هاي جاذب جمعيت، به فراخواني نيروي كار از نقاط مختلف كشور خويش و با ديگر كشورهاي جهان پرداخته و مازاد جذب نشده ي اين نيروها را در سكونتگاههايي نامناسب و يا  سرپناههايي سر هم بندي شده در نقاطي بخصوص از شهر گرد هم آوردند و در اين  راستا حاشيه  نشيني چهره ي زشت  خويش را آشكار ساخت.

رشد  و توسعه ي كشورهاي سرمايه دار اگرچه با غارت ديگر كشورهاي جهان همراه بود، اما قادر به چاره انديشي براي اين گروه واژه (حاشيه نشينان) نبوده و مشكل حاشيه نشيني هنوز هم به صورت مناطقي مشخص در گوشه و كنار شهرهاي بزرگ اين كشورها، ديده مي شود كه مرحله ي هارلم نيويورك يكي از معروفترين نمونه هاي اين  گونه مناطق است.

ادامه نوشته