آيين نامه اجرايي تهيه و تصويب طرحهاي هادي روستايي بر اساس ماده 7
اساسنامه بنياد مسكن




ماده 1

مفاهيم برخي از واژههاي به كار رفته در اين آئيننامه به قرار زير ميباشد:

الف ـ "روستا" ـ روستا مجموعهايست زيستي (مسكوني ـ توليدي) كه رابطه
ارگانيكي با طبيعت و مجموعههاي روستايي و شهري همجوار خود داشته باشد و
حدود آن بر اساس مواد 2 و 3 قانون تعاريف تقسيمات كشوري تعيين ميگردد.

ب ـ "منطقه روستايي" عبارتست از حوزه تأثيرگذار و يا تأثيرپذير از روستا
در ابعاد اقتصادي، اجتماعي و فيزيكي.

ج ـ "طرحهاي روستا" عبارتست از طرح تجديد حيات و هدايت روستا با لحاظ
ابعاد اقتصادي، اجتماعي و فيزيكي.

د ـ "شوراي مركزي" اختصاراً به مفهوم شوراي مركزي بنياد مسكن بكار رفته است.

ر ـ "شوراي تصويب" اختصاراً به مفهوم شوراي تصويب طرحهاي هادي استان به
كار رفته است.

س ـ "بنياد" اختصاراً به مفهوم بنياد مسكن انقلاب اسلامي بكار رفته است.

و ـ "مشاورين" عبارتند از افراد حقيقي و حقوقي متعهد و متخصصي كه براي
مدتي جهت تهيه طرح هادي روستاهاي مشخص با عقد قرارداد با اين نهاد همكاري
مينمايند


ماده 2

ـ اهداف طرحهاي هادي بشرح زير است:

الف ـ ايجاد زمينه توسعه و عمران روستاها با توجه به شرايط فرهنگي
اقتصادي ـ اجتماعي.

ب ـ تأمين عادلانه امكانات از طريق ايجاد تسهيلات اجتماعي، توليدي، رفاهي.

ج ـ هدايت وضعيت فيزيكي روستا.

د ـ ايجاد تسهيلات لازم جهت بهبود مسكن روستائيان و خدمات محيطزيستي و عمومي.



ماده 3

"شوراي مركزي بنياد مسكن" ـ اين شورا كه در ماده 10 قانون اساسنامه بنياد
مسكن تعريف شده در مركز تشكيل و داراي يك كميته فني بررسي طرحها ميباشد

ماده 4
وظايف شوراي مركزي در ارتباط با طرحهاي هادي.

الف ـ تصويب ضوابط فني و عمومي طرحهاي هادي.

ج ـ هماهنگي بين برنامهها و طرحهاي وزارتخانههاي مربوطه با طرحهاي هادي.

د ـ بررسي زمينه مشاركت بانها و ديگر سازمانهاي اجرائي در تهيه و اجراي
طرحهاي هادي.

هـ ـ تصويب عناوين طرحهاي تحقيقي و ارجاع آن به كميته فني يا مجاري ذيربط
جهت اقدام.

و ـ تصويب مدلها و الگوهاي توسعه روستاهاي مناطق مختلف كشور و ابلاغ آن.

تبصره ـ جزئيات مربوط به نحوه گردش كار شوراي مركزي و كميته فني و
دبيرخانه ضمن آئيننامه داخلي كه به تصويب شوراي مركزي خواهد رسيد تعيين
ميگردد



ماده 5

"شوراي تصوي طرحهاي هادي" ـ اين شورا مركب از استاندارد و يا معاون
(عمراني يا برنامهريزي) استانداري و مديران بنياد مسكن و جهادسازندگي
استان و ادارات كل مسكن و شهرسازي، كشاورزي، برنامه و بودجه استان به
سرپرستي استاندارد تشكيل گرديده و داراي يك كميته فني به شرح زير است:
كميته فني طرحهاي هادي مركب از نمايندگان بنياد مسكن، جهاد سازندگي وزارت
برنامه و بودجه، وزارت كشاورزي و دفتر فني استانداري به منظور بررسي و
تأثير طرحهاي پيشنهادي و ارائه آن به شوراي تصويب تشكيل ميگردد



ماده 6

 وظايف شوراي تصويب عبارتست از:

الف ـ بررسي اولويت روستاهائي كه بايد براي آنها طرح هادي تهيه شود بر
اساس جمعيت موجود، به ويژه پيشبيني امكانات توسعه آنها، زمينهاي كشاورزي
بافت و مشكلات روستا.

ب ـ تصويب طرحهاي هادي پيشنهادي تهيه شده به وسيله مشاورين و دفاتر تهيه
طرحهاي هادي بنياد مسكن.

ج ـ ايجاد هماهنگي بين ارگانها و سازمانهاي ذيربط جهت اجراي طرحهاي مصوب.

د ـ ايجاد زمينه مشاركت مردم در طراحي و اجراء طرحهاي هادي.

هـ ـ ايجاد هماهنگي بين طرحهاي هادي و طرحهاي جامع سرزمين و منطقهاي

و ـ نظارت و پيگيري اجراي طرحهاي مصوب. تبصره ـ كليه مصوبات شورا با
اكثريت حاضرين معتبر است و طرح بايد حائز حداق سه رأي باشد


ماده 7

بنياد مسكن انقلاب اسلامي بر اساس قانون وظايف زير را بر عهده دارد.

الف ـ هماهنگي اجرائي در زمينه انتخاب مشاور و گروه اجرائي تهيه طرح و
ابلاغ كار به آنان.

ب ـ عقد قرارداد با گروه اجرائي تهيه طرح و مشاورين.

 ج ـ بررسي فني مقدماتي طرحهاي تهيه شده. د ـ اداره كميته فني وابسته به
شوراي مركزي و شوراي تصويب.

تبصره ـ كليه طرحهاي پيشنهادي و ضوابط و آئيننامههاي اجرائي توسط
دبيرخانه هاي مربوطه به شوراهاي اخيرا ذكر ارائه ميگردد.

و ـ ابلاغ طرحهاي تصويب شده به مبادي ذيربط.

ز ـ تهيه و تأمين اعتبارات مورد نياز طرحهاي هادي.

ح ـ اقدام و اجراي طرحهاي فيزيكي تهيه شده با همياري مردم.

ط ـ كليه اقدامات لازم در زمينه بهبود شرايط ساخت در روستا بر اساس طرح مصوب


ماده 8

"شناخت وضع موجود" ـ شناسائي و مطالعه وضع موجود در ابعاد منطقه و روستا
بشرح زير صورت ميگيرد.

 الف ـ شناسائي منطقه عبارتست از شناسائي اجمالي عوامل طبيعي، اقتصادي،
اجتماعي، فرهنگي و فيزيكي بر اساس الگوهاي پيشفرضي و ضوابط بنياد مسكن.



 ب ـ "شناسائي روستا" ـ در اين بخش از مطالعه تأثير شرايط و عوامل طبيعي
زمينهاي اطراف روستا و تأثير طول و عرض جغرافيائي، عوارض طبيعي، وضع خاك
شيب زمينها، پوشش نباتي و عوامل اقليمي در مسائل زيستمحيطي در قالب
الگوهاي فوقالذكر مورد بررسي و مطالعه قرار گرفته و كاربرد آنها در جهت
تكامل زيست محيطي انسان مشخص و ارائه ميگردد. ضمناً در رابطه با وضعيت
كالبدي روستا، بازتاب فعاليتهاي انساني در محدوده حوزهآبخيز و منابع
طبيعي روستا، (كشاورزي، باغداري و دامداري) و فعاليتهاي معدني و صنعتي
(معادن و كارگاههاي صنعتي كوچك و بزرگ) و نيز فعل و انفعالات شكلگيري
اماكن در آبادي (نظير واحدهاي مسكني، باغات درون آبادي اماكن اجتماعي
مذهبي، بهداشتي آموزشي، تجاري، خدماتي و راههاي ارتباطي) بر روي شرايط
كالبدي روستا و حوزه نفوذ آن به منظور تكامل بخشي و فراهم نمودن شرايط
مناسبتر زيست مورد مطالعه قرار ميگيرد.



ماده 9

"تعيين ضوابط و ارائه پيشنهادات در راستاي اهداف فوقالذكر و تعيين محدوده
برنامه مورد نياز" به منظور دستيابي بر محورهاي اصلي طراحي پيشنهادات و
ضوابط كلي زير ارائه ميگردد:

 الف ـ ارائه پيشنهادات بمنظور تعيين جهات، رشد اقتصادي، اجتماعي و كالبدي روستا.

 ب ـ ارائه پيشنهادات توسعه فيزيكي در وجوه سه گانه فوق



ماده 10

"تهيه طرح هادي" پس از دستيابي بر محورهاي طراحي و تعيين ضوابط توسعه،
طرحهاي اصلاحي در دو بخش غيرفيزيكي و فيزيكي به شرح زير ارائه ميگردد.

الف ـ "طرحهاي غيرفيزيكي" ـ اين بخش از طرحها عمدتاً به صورت ارائه
برنامه و جايگاه فيزيكي آنها در حوزه نفوذ روستا مطرح شده و لازمه اجراي
آن، هماهنگي و مساعدت ديگر ارگانهاي اجرائي دستاندركار كشور ميباشد.
برنامههاي مذكور عبارتند از:

برنامه ها و جايگاه افزايش توليدات روستائي از طريق به كارگيري هر چه
بيشتر آب و خاك در منابع و كشاورزي.

برنامه ها و جايگاه خدمات عمومي به منظور ايجاد تعادل بين فضاها، امكانات
عملكرد و نيازهاي كمي و كيفي جمعيت روستا.

برنامه ها و مكانيابي و گزينش مراكز استقرار جمعيت از طريق هماهنگيهاي
لازم با روستا.

برنامه ها و جايگاه شبكه مراكز تأسيسات عمومي روستا.

ب ـ "طرحهاي فيزيكي" ـ اين بخش از طراحي عمدتاً موقعيت كالبدي و بهبود
وضع موجود روستا را در بر گرفته و شامل طرحهاي زير است:

طراحي جهت گسترش و جايگزيني فضاهاي لازم با توجه به جمعيت و تا 10 سال
آينده روستا.

تنظيم شبكههاي ارتباطي خارج و داخل روستا.

طرح دفع آبهاي سطحي و بكارگيري آنها در توسعه منابع طبيعي، كشاورزي و صنايع مفيد.

طراحي سيستمهاي فاضلاب (در صورت لزوم)

ارائه تيپهاي مناسب مسكن با بهرهگيري كامل از الگوهاي محلي و متناسب با
ابعاد خانوار با اتكاي بر تكنولوژي مناسب ساختوساز.

ارائه برنامه زمانبندي اجرائي طرح.

تهيه نقشههاي اجرائي (نقشههاي فاز 2) در حد نياز دستگاههاي اجرائي و يا
عوامل محلي به منظور هدايت مسائل اجرا




ماده 11

"اجراي طرحهاي مصوب و نظارت بر آن" ـ بنياد مسكن با توجه به اصل عدم
مداخله مستقيم در اجرا و يا اتكاء به مشاركتهاي مردمي به ترتيب زير انجام
وظيفه مينمايد:

الف ـ ايجاد زمينه مشاركت بانكها و صندوقهاي قرضالحسنه و فراهم نمودن تسهيلات مالي.

ب ـ ارائه خدمات فني و تخصصي در زمينه نظارت و تهيه ماشينآلات سنگين در
رابطه با طرح فيزيكي.

ج ـ ايجاد بستر مشاركت مردم و سازماندهي نيروهاي محلي در رابطه با تهيه و
اجراي طرح.

د ـ نظارت بر نحوه هزينه وامها متناسب با طرحهاي تهيه شده.

هـ ـ تفكيك و واگذاري زمين به افراديكه بنحوي مسكن آنها در طرح پيشنهادي
قرار ميگيرد.

بر اساس تبصره 3 ماده 4 قانون اساسنامه بنياد مسكن. تبصره ـ كليه عمليات
طراحي و اجرا با مشاركت و همفكري مردم صورت ميگيرد



ماده 12

"تصويب و ابلاغ ضوابط به استان" ـ ضوابط و قوانين مربوط به انتخاب و
معرفي روستا توسط دبيرخانه شوراي مركزي تهيه و پس از تصويب شوراي مذكور
به استانها ارسال ميگردد.



ماده 13

"انتخاب مشاور" ـ مشاورين داوطلب همكاري با بنياد توسط دبيرخانه شوراي
تصويب معرفي و به نظر بنياد مركز انتخاب ميگردند



ماده 14

"تشكيل تيم كارشناسي" ـ دفتر تهيه طرحهاي هادي ميتواند با استفاده از
متخصصين و سازماندهي نيروهاي دانشجوئي گروههاي كارشناسي تشكيل داده و طرح
هادي برخي روستا را مستقيماً تهيه نمايد





ماده 15

ـ "كنترل مراحل مختلف طرح" ـ مطالعات انجام شده توسط مشاور در مراحل
مختلف توسط دفتر تهيه طرحهاي هادي بنياد مذكور و استان كنترل و تأييد
ميگردد



ماده 16

"تصويب طرح تهيه شده" ـ طرحهاي ارائه شده بوسيله دبيرخانه شوراي تصويب
"بنياد استان" در شوراي مذكور مطرح و پس از بررسيهاي لازم تصويب ميگردد.
تبصره ـ در صورت عدم تأييد و تصويب طرح پيشنهادي مشاور مؤظف به اصلاح آن
است



ماده 17

"ابلاغ طرح" ـ طرح تصويب شده توسط بنياد مركز به استانداري و بنياد استان
جهت اجرا ابلاغ ميگردد




ماده 18

بودجه تهيه طرح هادي از منابع زير تأمين و هزينه ميگردد: الف ـ اعتبارت
بنياد مسكن انقلاب اسلامي ب ـ اعتبارات پيشبيني شده در قانون بودجه هر
سال. تبصره ـ تخصيص بودجه تهيه و طرح و چگونگي هزينه آن توسط دفتر مركزي
بنياد تعيين ميگردد. آئيننامه فوق مشتمل بر 18 ماده و 6 تبصره در جلسه
مورخ 15/4/67 شوراي مركزي بنياد مسكن انقلاب اسلامي تصويبب و متعاقباً در
تاريخ 18/7/1367 به تأييد وزير مسكن و شهرسازي رسيده است. نماينده حضرت
امام در وزير مسكن و شهرسازي سرپرست بنياد مسكن بنياد مسكن و رياست شورا
و عضو شورا و عضو شورا