معرفی علی آباد کتول

 

 

 

شهرستان زيبا و سرسبز علي آباد كتول يكي از شهرستانهاي 11 گانه استان گلستان است كه با وسعت تقريبي 1163 كيلومتر مربع و با فاصله 45 كيلومتر از مركز استان در موقعيت جغرافيائي 36 درجه و 54 دقيقه عرض شمالي و 54 درجه و 53 دقيقه طول شرقي  واقع شده و مركز آن شهر علي آباد است اين شهرستان داراي دوبخش مركزي و كمالان بوده كه بخش مركزي  شامل دو دهستان ً كتول ً وٌ زرين گل ٌ بوده كه وسعت آن 28.562 كيلومتر مربع ميباشد . كمالان نيز شامل دو دهستان بنامهاي ً استرآباد ً و ٌ شيرنگ ٌ بوده كه وسعت آن22.6 كيلومتر مربع و مجموعاً داراي 78 پارچه آبادي است كه از اين تعداد 20 پارچه آن در مناطق كوهستاني واقع شده و 58 پارچه آن در دشت واقع گرديده اند ، 12 پارچه آبادي آن را تركمنها و 66 پارچه آن را اهالي بومي و مهاجرين ساكن مي باشند .

وجه تسميه شهرستان علي آباد كتول

        در نقل و قولها و گفته هاي پيران و معمر ان محلي و حتي گرگان نامه آمده است كه اين اسم مركب از سه كلمه علي ، آباد و كتول است كه علي مخفف امير الامراء العظام علي محمدخان كتولي سوار كتول و داروغگي طايفه دوجي و كتول بوده و آباد به معناي عمارت است ، علي آباد كتول قبل از اينكه اين نام را به خود بگيرد طبق گفته محققين محلي ً كمال غريب ً ناميده مي شد . كه قبل از استقرار و اقتدار علي محمد خان كتولي دهي بو ده است از دهات دهستان كتول كه حد فاصل قراء خاركلاته و جنگلده و از املاك وقفي حضرات كمال غريبيهاي گرگان بوده است . در سال 1294 هـ.ق علي محمد خان  كتولي دو دانگ مشاع از 5/3 دانگ آن را بر اساس قراردادي به مدت 20 سال در اختيار خويش گرفت و چندي بعد تمامي آن را به خود اختصاص دادكه با در اختيارگيري املاك كمال غريبيها و ايجاد اولين بناهاي مسكوني توسط علي محمدخان كتولي بزرگ مالك متنفذ اين منطقه و مسئول امنيت اين بخش از جانب دولت قاجار و اطرافيان او به اقتباس از قسمت اول نام وي ً علي آباد ً نام گرفت و به مرور به علت سكونت خان بزرگ و هم چنين واقع شدن بر سر راه اصلي غرب به شرق استان   مركزيت يافت و نسبت به روستاهاي مجاور خود توسعه بيشتري پيدا كرد بطوريكه بناهاي دو خيابان اوليه اين شهر در سالهاي 1314و 1316 به دستور رضا خان و سروان خليل پرچم رئيس بخش املاك منطقه كتول كشيده شد كه در گذر تاريخ چندين ساله خود گسترش و وسعتي در حدود 2/12 كيلومتر مربع تاكنون يافته است .

 كتول

    كتول از دو واژه اوستايي كته ً KATA  ً و اول  ً UL   ً تشكيل شده است . كته به معناي جا و مكان اول به معناي شيب ، دره و گودال مي باشد . و كتول به مجموعه آباديها گفته مي شود كه در درون دره و كوه قرار دارند .
از اين واژه نخستين بار در كتاب روضه الصفا ( در سال1078 هـ . ق ) ياد شده است . ( 328 سال پيش ) هم چنين در زبان پهلوي نيز كلمه كتول از دو واژه كت ً KAT  ً به معناي جا و مكان و اول ً UL  ً  به معني ً به بالا ً ً سوي بالا و بلند بر ً بكار ميرود و كتول به مجموعه آباديهايي گفته مي شود . كه در درون دره و شيب واقع شده باشند . و اين واژه داراي معاني و تعاريف گوناگوني است .
رابينوي انگليسي در كتاب مازندران و استرآباد از نظر جغرافيائي اين منطقه را بدين وصف آورده است :
ً بلوك كتول در جنوب شرقي استرآباد و در جنوب استرآباد رستاق واقع است حدود آن از كوهستان تا صحرائي است كه در دست تركمنهاست . و محدود است به رود كرك  ً KARK  ً و جلگه كمالان از شرق به نهر سرخ محله و از شمال به اراضي دوجي و از جنوب به ميقان در بسطام طول آن از شرق به مغرب تقريباً 10 مايل و از شمال به جنوب 30 مايل است قسمت عمده آن پوشيده از جنگل است و صحراي علفزار نيز دارد ( 1285تا 1291 هـ . ش ) .

   جمعیت شهرستان
در سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال 1385 اين شهرستان 124875 نفر جمعيت داشته كه از اين تعداد 59603 نفر در نقاط شهري (73/47%) و 65272 نفـر ( 27/52% ) در نقاط روستائي ساكن بوده اند .